Onze Rabbijn David Soetendorp

Door Rabbijn David Soetendorp: Pesach

Lees hier de welkomspeech voor Rabbijn David Soetendorp

Lees hier de felicitaties met betrekking tot de komst van Rabbijn David Soetendorp

G’d ontmoeten in stilte


In het Bijbelboek Koningen is een wel heel indrukwekkend verslag te lezen van een ontmoeting tussen G’d en een mens. De profeet Elia zoekt naarstig naar een ervaring van de aanwezigheid G’ds op de Berg Horeb. De berg schudt door een storm, gevolgd door een aardbeving en wordt vervolgens verzwolgen door vuur. In al deze natuurverschijnselen ervaart Elia niet G’ds aanwezigheid. Dan volgt er een rustgevende stilte waarin Elia G’d wel kan ervaren.

De Joodse eredienst is vol taal, vol gebeden die de ontmoeting tussen G’d en de Jood tot uitdrukking brengen. Indrukwekkende taal. Maar het is in het stille gebed, in de Amieda, dat G’ds aanwezigheid het sterkst wordt ervaren. Wanneer we de Amieda zeggen is het of we in Elia’s schoenen stappen; G’ds nabijheid bespeurend in de stilte die ons in sjoel omringt.

Ik groeide op met een rationele benadering van het Joodse gebed, bepaald door moderne interpretatie en met een bewerkte versie van de traditionele Joodse liturgie, waaruit de zuiverheid van de gebeden en het gezamenlijke reciteren ervan hoofdzaak waren. Doel van deze benadering van gebed was de eredienst toegankelijker te maken voor de gemeenschap. Dit hield ook in dat de Stille Amieda geheel werd vervangen door het gezamenlijk hardop zeggen van gebedsteksten.

Wanneer men door het buitenland reist, kan men op een aangename manier diensten bijwonen welke herkenbaar doch ook op een subtiele manier onderscheidend zijn. Bezoeken aan Israël stimuleerden mijn vrouw en mij traditionele diensten bij te wonen. Dit bleek een eye-opener te zijn voor Ruth en mij. We ervoeren hoe rijk de traditionele dienst kan zijn in haar onbewerkte vorm, zonder pogingen deze in een modernere taal om te bewerken. In de traditionele dienst staat de Stille Amieda centraal, die de ontmoeting in stilte weergeeft tussen de Jood en G’d.

Ik heb mijn jeugd doorgebracht in het na-oorlogse Nederland. De Nederlands-Joodse gemeenschap had grote problemen vertrouwen te hebben in haar continuïteit na de enorme tragedie die haar in die paar jaren van de Tweede Wereldoorlog was overkomen. Het was in het stille gebed dat ik G’ds aanwezigheid ontdekte; het bevestigde mijn zicht op die positieve mogelijkheden voor een Joodse toekomst na de Sjoa.

Het is in de stilte tussen de woorden van gebed dat we G’d, die zich tot ons wendt, ontdekken.

Rabbijn David Soetendorp